آیا مسقط آخرین فرصت کاهش تنش است؟
به گزارش رویداد۲۴،در همین شرایط، رسانه آمریکایی اکسیوس به نقل از مقامهای آمریکایی گزارش داده که دولت ترامپ از ایران خواسته است روز شنبه با انتشار بیانیهای رسمی، باز بودن تنگه هرمز برای عبور کشتیهای تجاری را تأیید کرده و متعهد شود هیچ حملهای علیه شناورهای تجاری انجام نخواهد داد.
براساس این گزارش، کاخ سفید این درخواست را صرفاً اقدامی برای تضمین امنیت دریانوردی نمیداند، بلکه آن را آزمونی برای سنجش میزان پایبندی ایران به توافقهای اخیر با واشنگتن ارزیابی میکند. آکسیوس همچنین مدعی شده ترامپ زمان و اختیار محدودی به تیم مذاکرهکننده داده و همزمان، گزینههای جایگزین در صورت شکست مذاکرات نیز در حال آمادهسازی است.
سفر عراقچی به عمان؛ تمرکز بر امنیت کشتیرانی
همزمان با انتشار این گزارش، عباس عراقچی، وزیر امور خارجه ایران، وارد مسقط شد تا با مقامهای عمانی درباره امنیت کشتیرانی در تنگه هرمز گفتوگو کند.بر اساس اعلام منابع خبری، محور اصلی این مذاکرات، بررسی سازوکارهای لازم برای تردد ایمن کشتیها بر پایه یادداشت تفاهمی است که پیشتر میان ایران و آمریکا با میانجیگری عمان حاصل شده بود. این سفر در شرایطی انجام میشود که هیأتی از میانجیگران قطری نیز در روزهای اخیر برای پیگیری روند کاهش تنشها به ایران سفر کردهاند.
تهران: آمریکا توافق را نقض کرده است
در مقابل، مقامهای ایرانی روایت متفاوتی از وضعیت موجود ارائه میکنند. عباس عراقچی در واکنش به تحریمهای جدید آمریکا اعلام کرد واشنگتن با اعمال این تحریمها یکی از بندهای تفاهم اخیر را نقض کرده و ادامه مسیر تنها در صورت «پایبندی متقابل» امکانپذیر خواهد بود.اسماعیل بقایی، سخنگوی وزارت امور خارجه نیز تأکید کرد ایران هیچ درخواستی برای مذاکره مستقیم با آمریکا ارائه نکرده و تنها درخواست یکی از میانجیگران منطقهای برای انتقال پیامها را پذیرفته است.بقایی همچنین آمریکا را به نقض چندین بند تفاهم اخیر، از جمله اعمال تحریمهای جدید، لغو مجوزهای مرتبط با فروش نفت ایران و اقدامات نظامی روزهای گذشته متهم کرد.
پیشنهادهای جدید برای مدیریت تنگه هرمز
در همین حال، روزنامه گاردین گزارش داده کشورهای اروپایی در حال بررسی طرحی برای ایجاد سازوکاری جهت دریافت هزینه خدمات ناوبری در تنگه هرمز هستند؛ طرحی که بر اساس آن کشتیها بهصورت داوطلبانه هزینه خدمات ایمنی و هدایت دریایی را پرداخت خواهند کرد.
این پیشنهاد شباهتهایی به مدل مدیریت تنگه مالاکا دارد؛ الگویی که عمان نیز از آن حمایت میکند. مقامهای عمانی تأکید کردهاند حقوق بینالملل اجازه دریافت عوارض اجباری صرفاً برای عبور از تنگه هرمز را نمیدهد و هرگونه سازوکار جدید باید بر پایه ارائه خدمات ناوبری باشد، نه اخذ عوارض عبور.
از سوی دیگر، هاکان فیدان، وزیر امور خارجه ترکیه، نیز ابراز امیدواری کرده اختلافهای مربوط به عبور کشتیها در مذاکرات آخر هفته ایران و عمان حلوفصل شود. او یکی از عوامل تشدید تنشهای اخیر را نبود برداشت مشترک درباره مقررات دریایی عنوان کرده است.
همزمانی دیپلماسی و تهدید
در حالی که تلاشهای دیپلماتیک ادامه دارد، ادبیات تهدیدآمیز نیز از دستور کار دو طرف خارج نشده است.دونالد ترامپ روز جمعه بار دیگر هشدار داد اگر ایران تهدیدهای خود علیه رئیسجمهور آمریکا را عملی کند، پاسخ نظامی واشنگتن بسیار گسترده خواهد بود و مدعی شد دستورهای لازم از پیش به ارتش آمریکا داده شده است.
در مقابل، تهران همچنان تأکید میکند ادامه روند توافق تنها در صورتی ممکن است که آمریکا به تعهدات خود پایبند بماند و از اقدامات تنشزا، از جمله اعمال تحریمهای جدید، خودداری کند.
آینده مذاکرات چه خواهد شد؟
مجموعه تحولات اخیر نشان میدهد تنگه هرمز دیگر تنها یک گذرگاه راهبردی انرژی نیست، بلکه به شاخص اصلی سنجش میزان اعتماد میان تهران و واشنگتن تبدیل شده است. از یک سو آمریکا خواهان دریافت تضمین علنی درباره امنیت کشتیرانی است و از سوی دیگر ایران، اجرای کامل تعهدات و توقف تحریمها را شرط ادامه مسیر میداند.
در چنین شرایطی، نتیجه رایزنیهای مسقط میتواند نقش تعیینکنندهای در سرنوشت تفاهم شکننده دو طرف داشته باشد؛ تفاهمی که پس از درگیریهای نظامی اخیر شکل گرفت، اما اکنون با آزمونی تازه روبهرو شده است. البته باید توجه داشت که بخش مهمی از ادعاهای مطرحشده درباره درخواستهای آمریکا، از جمله «ضربالاجل» و «عواقب شدید» در صورت عدم صدور بیانیه، تاکنون تنها از سوی رسانه آکسیوس منتشر شده و هنوز بهطور رسمی از سوی کاخ سفید یا مقامهای ایرانی تأیید نشده است.
