ستارگانی که رنگ جام جهانی ندیدند؛ غیبت در عین شایستگی

تیم ملی در جام جهانی ۲۰۲۶ برای هفتمین‌بار در این مسابقات شرکت خواهد کرد. ایران در این مسابقات، تیم کم‌سابقه‌ای نیست ولی با این حال بازیکنان بسیار سرشناس و توانمندی، فرصت بازی در معتبرترین تورنمت فوتبال جهان را پیدا نکردند و حسرتی بزرگ برای آن‌ها ایجاد شد.
سه روایت از یک حسرت
بازیکنانی که شانس بازی در جام جهانی نداشتند، اصولاً در ۳ دسته قرار می‌گیرند. دسته نخست، بازیکنانی هستند که قبل از اولین دوره حضور ایران در جام جهانی فوتبال‌شان به پایان رسید و شانس بازی در این مسابقات را از دست دادند. تیم ملی ۲۰ سال در جام جهانی حضور نداشت و در ۲ جام جهانی به دلیل جنگ در مرحله مقدماتی شرکت نکرد که دسته دوم بازیکنان متعلق به این نسل هستند و دسته سوم بازیکنانی هستند که با داستان عجیبی نظیر محرومیت، مصدومیت و … مواجه شدند و شانس بازی در این مسابقات را از دست دادند. در آستانه جام جهانی ۲۰۲۶، تیم منتخب بازیکنان تاریخ تیم ملی که در جام جهانی بازی نکردند معرفی شده است.
دروازه‌بان: مهدی رحمتی
مهدی رحمتی دروازه‌بانی بود که شاید می‌توانست به راحتی حضور در ۲ جام جهانی را تجربه کند. عدم حضور در جام جهانی، بزرگ‌ترین خلأ کارنامه پُربار مهدی رحمتی است و احتمالاً اگر این افتخار را کسب می‌کرد، نامش بالاتر از هر دروازه‌بانی در تاریخ فوتبال ایران قرار می‌گرفت. رحمتی در مقدماتی جام جهانی ۲۰۱۰ تا آستانه صعود به این مسابقات رفت ولی با گلی که در دقایق پایانی از کره‌جنوبی دریافت کرد، در حسرت حضور در جام جهانی باقی ماند. رحمتی در مقدماتی جام جهانی ۲۰۱۴ تا ۳ بازی پایانی، بی‌چون و چرا دروازه‌بان اول تیم ملی بود ولی اختلاف با کادرفنی و یک تصمیم غیرمنتظره برای خداحافظی موقت، درهای تیم ملی را برای همیشه بر روی این بازیکن بست. این بازیکن نه‌تنها شانس حضور در جام جهانی ۲۰۱۴ را از دست داد بلکه می‌توانست با توجه به فاصله‌ای که با سایر دروازه‌بان‌ها در آن مقطع داشت، در جام جهانی ۲۰۱۸ هم حضور یابد.
دفاع راست: ابراهیم آشتیانی
ابراهیم آشتیانی  یکی از بهترین دفاع راست‌های تاریخ فوتبال ایران است. این بازیکن ۲ بار با تیم ملی قهرمان جام ملت‌های آسیا شد و در المپیک ۱۹۷۲ هم به میدان رفت. آشتیانی در اولین حضور تاریخ ایران در مقدماتی جام جهانی در سال ۱۹۷۴ یکی از بازیکنان تیم ملی بود که در راهیابی به آن مسابقات ناکام ماند. آشتیانی در همان سال، آخرین بازی ملی خود را انجام داد و دیگر شانسی برای حضور در جام جهانی ۱۹۷۸ نداشت.
دفاع میانی: پرویز قلیچ‌خانی
پرویز قلیچ‌خانی پرافتخارترین و یکی از بهترین بازیکنان تاریخ فوتبال ایران است و بدون تردید بزرگ‌ترین نامی است که بازی در جام جهانی در کارنامه‌اش دیده نمی‌شود. قلیچ‌خانی ۳ قهرمانی در جام ملت‌های آسیا، یک مدال طلای بازی‌های آسیایی و ۳ حضور در المپیک در ویترین افتخاراتش به چشم می‌خورد. قلیچ‌خانی در مقدماتی جام جهانی ۱۹۷۴ با زدن گل‌های حساس، یکی از بهترین بازیکنان ایران بود ولی تیم ملی موفق به صعود به مسابقات نشد. قلیچ‌خانی از سال ۱۹۷۷ به دلایل سیاسی تیم ملی را همراهی نکرد و فرصت بازی در جام جهانی ۱۹۷۸ نصیبش نشد تا بزرگ‌ترین غایب ایران در ادوار جام جهانی باشد.
دفاع میانی: محمد پنجعلی
محمد پنجعلی در جام جهانی ۱۹۷۸ یکی از آخرین خط خورده‌های تیم ملی بود و کنار تیم در آرژانتین حضور داشت. این بازیکن یکی از بازیکنانی بود که قربانی عدم حضور تیم ملی در ۲ دوره مقدماتی جام جهانی شد و پس از آن دیگر شانس بازی در جام جهانی را پیدا نکرد. کیفیت پنجعلی به حدی بود که به عنوان کاپیتان تیم منتخب آسیا انتخاب شد. این بازیکن در بازی‌های آسیایی ۱۹۹۰ هم به مدال طلا دست یافت.

دفاع چپ: رضا شاهرودی
بین بازیکنان شاخصی که در جام جهانی بازی نکرده‌اند، رضا شاهرودی، داستان عجیب‌تر و متفاوت‌تری دارد. این بازیکن دفاع چپ فیکس تیم ملی در مقدماتی جام جهانی بود و به نظر گزینه اول کادرفنی برای حضور در ترکیب اصلی در این مسابقات به شمار می‌رفت. شاهرودی در فهرست نفرات تیم ملی هم قرار گرفت ولی در آستانه مسابقات در یک بازی درون اردویی دچار آسیب‌دیدگی شد و به دلیل مصدومیت ۲ بازی نخست تیم ملی را از دست داد. در این ۲ مسابقه، مهرداد میناوند به حدی آماده نشان داد که در بازی سوم، سرمربی تیم ملی ریسک نکرد و دوباره به میناوند بازی داد تا حسرت بازی در جام جهانی برای شاهرودی باقی بماند.
هافبک: علی جباری
علی جباری از برجسته‌ترین بازیکنان تیم ملی در دهه‌های ۱۳۴۰ و ۱۳۵۰ بود. این بازیکن با تیم ملی ۲ بار به قهرمانی جام ملت‌های آسیا و یک مدال طلای بازی‌های آسیایی دست یافت و در یک دوره المپیک هم شرکت کرد. جباری در مقدماتی جام جهانی ۱۹۷۴ همراه تیم ملی بود که در راهیابی به این مسابقات ناکام ماند و در جام جهانی ۱۹۷۸ هم از تیم ملی خداحافظی کرده بود.
هافبک: سیروس قایقران 
تیم ملی پس از ۲ دوره عدم حضور در مقدماتی جام جهانی، در جام جهانی ۱۹۹۰ در این مسابقات شرکت کرد. کاپیتان تیم ملی در این رقابت‌ها، سیروس قایقران بود و در راه صعود به مرحله بعد رقابت نزدیکی با تیم ملی چین شد. در هفته‌های منتهی به دیدار حساس ایران با چین، سیروس قایقران که یکی از کلیدی‌ترین مهره‌های تیم ملی بود، در اتفاقی عجیب توسط فدراسیون فوتبال ایران به دلایل غیرفوتبالی محروم شد و در بازی رفت و برگشت برابر چین غایب بود و ایران در این مرحله حذف شد. قایقران با تیم ملی به قهرمانی در بازیهای آسیایی پکن دست یافت.
هافبک: مجتبی جباری
یکی از عجیب‌ترین غایبان تاریخ جام جهانی مجتبی جباری است. این بازیکن به سادگی می‌توانست در ۲ جام جهانی بازی کند. جباری که در دوران بازی خود بارها از آسیب‌دیدگی رنج برد، به خاطر مصدومیت در روزهای پایانی اردوی تیم ملی در جام جهانی ۲۰۰۶، شانس بازی در این رقابت‌ها را از دست داد. این بازیکن نقش بسزایی در صعود ایران به جام جهانی ۲۰۱۴ ایفا کرد و به نظر می‌رسید که یکی از کلیدی‌ترین بازیکنان ایران در این جام باشد ولی در فاصله چند هفته به این جام در یک اقدام غیرمنتظره با انتشار نامه‌ای، جای خود را در تیم ملی به جوان‌ترها داد!
مهاجم: حمید علیدوستی
حمید علیدوستی یکی از شاخص‌ترین مهاجمان تاریخ فوتبال ایران است. این بازیکن در جام جهانی ۱۹۷۸ در تیم ملی ب ایران حضور داشت. این بازیکن در دهه ۱۳۶۰ در شرایطی که در آن روزها حضور در فوتبال اروپا چندان متداول نبود، در فوتبال آلمان شاغل شد. علیدوستی هم از جمله بازیکنانی بود که به دلیل ۲ دوره عدم حضور ایران در مقدماتی جام جهانی، شانس حضور در این رقابت‌ها را از دست داد.
مهاجم: همایون بهزادی
همایون بهزادی یکی از بازیکنانی است که چه در عرصه ملی و چه در مسابقات باشگاهی چهره درخشانی داشت ولی این بازیکن هیچ‌گاه در مقدماتی جام جهانی بازی نکرد و طبیعتاً فرصت بازی در این مسابقات را نداشت. دوران ملی این بازیکن در سال ۱۹۷۲ و قبل از اولین حضور ایران در انتخابی جام جهانی به پایان رسید. بهزادی ۲ قهرمانی جام ملت‌های آسیا در کارنامه دارد. این بازیکن که در فینال جام ملت‌های آسیا ۱۹۶۸ گلزنی کرد، آقای گل ایران در آن مسابقات بود.
مهاجم: فرشاد پیوس
در برابر نام فرشاد پیوس، عناوین متعددی از آقای گلی در رقابت‌های ملی و باشگاهی به چشم می‌خورد ولی اثری از حضور در جام جهانی دیده نمی‌شود. فرشاد پیوس در مقدماتی جام جهانی ۱۹۹۰ به همراه تیم ملی در صعود به مسابقات ناکام ماند. این بازیکن در جام ملت‌های آسیا ۱۹۹۲ با یکی از عجیب‌ترین محرومیت‌های تاریخ ایران مواجه شد و به دلیل تشابه با مرتضی کرمانی‌مقدم، به جای این بازیکن، یک‌سال از فوتبال محروم شد محرومیت این بازیکن دقیقا تا انتخابی جام جهانی ۱۹۹۴ طول می‌کشید و تیم ملی بهترین گلزن خود را در این رقابت‌ها در اختیار نداشت و در صعود ناکام ماند. پیوس در بازی‌های آسیایی ۱۹۹۰، آقای گل مسابقات شد و با تیم ملی به قهرمانی رسید.
سایر جاماندگان تاریخ تیم ملی
به جز بازیکنانی که مفصلاً در مورد آن صحبت شد باز هم ستارگانی زیادی در فوتبال ایران هستند که در جام جهانی بازی نکردند که در بین آن‌ها باید به بازیکنانی نظیر مجتبی محرمی، علیرضا نیکبخت‌واحدی، حمید درخشان، ناصر محمدخانی، محرم نویدکیا، غلامحسین مظلومی، فرهاد مجیدی، حسین کلانی، صمد مرفاوی و مجید نامجومطلق اشاره کرد.