
زخمهای پیدا و پنهان سوانح جادهای
کارشناسان معتقدند برای کاهش این آمار، توجه به ایمنی جادهها و وسایل نقلیه، فرهنگ رانندگی و نظارت بر تخلفات باید بیش از پیش جدی گرفته شود چرا که هر یک از این اعداد، یک زندگی کامل است که ناگهان متوقف و یا دچار اختلال میشود.
روز جهانی یادبود قربانیان حوادث ترافیکی فقط یک مناسبت تقویمی نیست؛ فرصتی است برای شنیدن صدای کسانی که از دل حادثه بیرون آمدهاند اما ترمای تصادف برای همیشه همراهشان هست. در این گزارش، ۴ روایت از افرادی را می خوانید که از تصادفات سنگین، جان سالم به در برده اند اما آن تجربه تلخ زخم عمیقی در روان و جسمشان باقی مانده است.
در جاده چالوس با خودرویی شاخ به شاخ شدم
علی ۵۱ ساله، فروشنده لوازم یدکی خودرو درباره تصادفی که سال ۸۲ برایش اتفاق افتاد، می گوید: «در مسیر چالوس به تهران بعد مرزنآباد با خودروام در حال حرکت بودم که یک دفعه یک خودروی ۲۰۶ از مقابلم درآمد، انگار از لاین مخالف قصد سبقت گرفتن داشت که با خودروی من شاخ به شاخ شد.
بعد از برخورد، چندلحظه ای چشم هایم سیاهی رفت اما بعد توانستم از خودروام پیاده شوم ولی نتوانستم روی پای خودم بایستم و خوردم زمین، آنجا بود که مردم آمدند کمک کردند و من را تا بیمارستان رساندند. در این تصادف، ابرویم پاره شد، چونم آسیب دید، زانوهایم آسیب دید و چند کبودی بزرگ در بدنم به وجود آمد. خودروام هم که پیکان بود، تا نصف جمع شد و نزدیک سه ماه در تعمیرگاه موند. بعدها در بیمارستان فهمیدم که شاگرد راننده خودرو ۲۰۶ هم که یک خانم بود پاهایش شکسته بود و مدتها نمی توانست راه برود اما خود راننده فقط چند کوفتگی و کبودی داشت.
من عادت دارم همیشه از کمربند استفاده می کنم و آن روز نیز کمربند داشتم اما از شدت برخورد، کمربندم پاره شد شاید اگر کلا کمربند نداشتم، وضعیتم بدتر می شد.
بعد از این اتفاق ماهها حتی صندلی کنار دست راننده هم نمیتونستم بشینم وای به حال اینکه بخواهم رانندگی کنم اما به مرور زمان بهتر شدم و ترسم ریخت اما هنوزم که هنوزه آن صحنه رو فراموش نکردم.
خودرومان رفت زیر تریلی، همه فکرکردن ما مرده ایم
سولماز خانهدار درباره روز حادثه می گوید؛ در حالی که کمتر از یک ماه از جشن عروسی اش می گذشت؛ « سال ۱۴۰۱ بود من و همسرم از گردنه حیران به سمت اردبیل در حرکت بودیم که حالم بد شده بود و فشارم پائین افتاده بود، همسرم به من گفت تا کمی چشم هایت را ببندی زود به درمانگاه می رسیم به همین دلیل با سرعت بالا رانندگی می کرد تا اینکه در ورودی شهر ، یکدفعه یه تریلی از گاراژ بیرون آمد و همسرم نتوانست خودرو را کنترل کند و خودرویمان رفت زیر تریلی.
من روی صندلی جلودراز کشیده بودم و خواب و بیدار بودم، وقتی چشم هایم را باز کردم، دیدم زیر تریلی هستیم، خیلی شرایط ترسناکی بود و زبانم بند آمده ام، یک دفعه یاد شوهرم افتادم و صدایش کردم، او هم چشم هایش بسته بود اما صدایش که زدم چشم هایش را باز کرد و خیالم راحت شد.
بعدها شنیدم که انقدر ماشینمان له شده بود و دود زیادی بلند شده بود که همه فکر می کردن ما مرده ایم و خودرومان ممکن است هر لحظه منفجر شود برای همین کسی نزدیک ما نمی شد.
من توانستم خودم را جم و جور و از خودرو خارج کنم اما همان جا روی زمین افتادم. صدای مردم را شنیدم که می گفتند بیاید کمک، زنده هستند و همسرم را از خودرو بیرون کشیدند تا آمبولانس آمد و ما را به بیمارستان بردند.
من تمام بدنم ضرب دیده و کبود شده بود، اما شکستگی نداشتم، البته تا یک سال نفس کشیدنم به خاطر ضربه به ریهام سخت بود، ولی همسرم لگن، بینی و سرش ضرب دیده بود حتی وقتی سرش توی شیشه رفته بود قسمتی از موهایش کنده شده بود و به شیشه چسبیده بود.
زنده ماندن ما واقعا معجزه بود، اما این اتفاق انقدر روی من اثر بدی روی روان من داشت که هنوزم که هنوز است وقتی سوار خودرو می شوم خودم را از ترس منقبض می کنم، با هر ترمز ، به دسته صندلی چنگ میزنم و همیشه این نگرانی را دارم که دوباره آن اتفاق رخ ندهد.»
با موتورم پیچیدم تو خط ویژه و تصادف کردم
فرزاد ۲۵ ساله، سرباز درباره روز تصادفش و تخلفی که انجام داده است، می افزاید: «تابستان ۱۴۰۱ بود که از دانشگاه در حال برگشت بودم و قرار بود یکی از دوستانم را به خانه اش برسانم که چون ترافیک سنگین حوالی میدان فردوسی سنگین بود، وارد خط ویژه شدم و با سرعت در حال رفتن بودم که یک دفعه خودرویی وارد خط ویژه شد تا بپیچد اما من نتوانستم موتورم را کنترل کنم و با خودرو برخورد کردیم. من و دوستم روی آسفالت افتادیم و موتورم هم به گوشه ای پرت شد.
انقدر بدن درد داشتم که حس کردم قطع نخاع شده ام و می ترسیدم از جایم تکان بخورم تا اینکه راننده از خودرو پیاده شد و به جای اینکه حال ما را بپرسد دائم می گفت که بیمه دارد و اصلا ما برایش مهم نبودیم که این مسئله بسیار من را ناراحت می کرد و دوست داشتم بلند شوم و با او دعوا کنم اما توان ایستادن نداشتم و سر گیجه شدیدی داشتم.
بعد از چند دقیقه آمبولانس آمد و من و دوستم را به بیمارستان برد، من دچار خونریزی داخلی شده بود و چند روزی بستری بودم اما دوستم پایش شکست و تا دو ماه درگیر روند درمان بود.
از آن تصادف به بعد، تا مدتی میترسیدم سوار موتور شوم و بعد از آن هرگز وارد خط ویژه نمی شوم چون شاید ما خیلی رانندگیمان خوب باشد اما شاید افراد دیگر که راننده خودرو و موتورسوار هستند ناشی باشند و نتوانند شرایط را مدیریت کنند و همین باعث تصادف شود.»
نیسان ترمز برید، ۳ روز در کما بودم
شهره چراغی؛ ۳۷ ساله، دانشجوی دکتری با اشاره به حادثه ای که باعث شد سه روز به کما رود و خودروی نویش را از دست بدهد میگوید: «آذر ۱۳۹۹ بود. فقط سه روز بود که یک کوییک صفر از کارخانه خریده بودم، اون موقع دانشجوی ترم آخر کارشناسی ارشد بودم . روز حادثه از کرمانشاه به اصفهان می رفتم که در ورودی همدان متوجه شدم یک خودروی نیسان از پشتم می آید و دائم بوق می زند؛ ان موقع متوجه نشدم و به رانندگی ادامه دارد تا کمی جلوتر به خاطر یک دست انداز سرعتم را کم کردم و پس از آن دیگر متوجه نشدم چه اتفاقی افتاد.
سه روز بعد در بیمارستان بوعلی همدان به هوش آمدم و متوجه شدم آن خودروی نیسانی که در جاده بود، ترمز بریده و به خودروی من زده بود و خودرویم بعد از برخورد با گاردیل به آن طرف جاده پرت و واژگون شده بود .
یک هفته بعد از بیمارستان مرخص شدم با دستی که شکسته و لگنی که مو برداشته بود. حتی بعدها متوجه شدم سردردهایی که دارم به خاطر لخته ای است که از تصادف در سرم مانده و تا آخر عمرم با من خواهد بود.بعد از این تصادف، تا یک سال رانندگی نکردم اما هنوزم که هنوز است سعی می کنم بیشتر از اتوبوس و مترو استفاده و کمتر رانندگی کنم.»
چرخه مرگ و معلولیت در جادهها
ترومای یک تصادف به روز حادثه ختم نمی شود
این چهار روایت از هزاران تصادف جادهای است که روزانه مسیر زندگی انسانهای زیادی را دستخوش تغییر میکند؛ به گفته معاون توانبخشی سازمان بهزیستی، جادههای ناایمن، خودروها و بیاحتیاطی در رانندگی در کشور، چرخهای برای مرگ و معلولیت در جادهها و شهرها ایجاد کرده است. در تصادفات جادهای سالانه حدود ۶۰ هزار نفر به معلولان کشور اضافه میشود؛ در این میان برآورد میشود حدود ۳۰۰۰ نفر از آنها دارای آسیب نخاعی هستند. به عبارتی، سالانه ۶۰ هزار نفر از نیروی انسانی فعال برای مدتی کار نمیکنند و ۳۰۰۰ تن از این افراد نه فقط دیگر نقشی در چرخه اقتصاد کشور ندارند که خودشان نیازمند دریافت خدمات توانبخشی و حمایتی هستند.
ترومای یک تصادف جاده ای به روز حادثه ختم نمی شود؛ به گفته روانشناسان، ترومای ناشی از تصادف، میتواند باعث شود که فرد برای مدتها، حتی سالها پس از حادثه، تحت تأثیر ترس و استرس شدید قرار گیرد و با محرکهای خاص، مانند جادهها یا حتی کلمات مرتبط با سفر، خاطرات ناخوشایند حادثه برای او تداعی شود . این وضعیت میتواند به بروز مشکلاتی نظیر استرس شدید، افسردگی و احساس گناه منجر شود. فرد ممکن است احساس کند که نتواسته است سکان کنترل موقعیت را در دست گیرد و این احساس گناه میتواند به ویژه به دلیل از دست دادن عزیزان یا آسیب دیدن آنها در حادثه ایجاد شود.
این در حالیست علیرغم پیشرفت در ایمنی جاده ها و فناوری، تصادفات ترافیکی جاده ای همچنان یک مسئله مهم جهانی است. برای کاهش تلفات جادهای، باید بر بهبود زیرساختهای جادهای، ایمنی خودرو و ترویج رفتارهای رانندگی ایمن تمرکز کنیم؛ شاید اگر رعایت قوانین، پرهیز از سرعت و سبقت غیرمجاز و توجه به ایمنی را جدی بگیریم، بتوانیم شمار این صندلیهای خالی را کمتر کنیم و جادهها را به جای میدان خاطرههای تلخ، به مسیری برای رسیدن به خانه تبدیل کنیم.
