۱۶ هزار کامیون بالای ۵۰ سال در چرخه تردد
گروه جامعه: از کیفیت سوخت و عدد اکتان گرفته تا فرسودگی ناوگان و مصرف بالای خودروها، عوامل متعددی هستند که به گفته رئیس مرکز ملی هوا و تغییر اقلیم سازمان حفاظت محیط زیست در شکلگیری و تشدید آلودگی هوا نقش دارند؛ موضوعی که نشان میدهد حل معضل آلودگی هوا صرفاً با افزایش کیفیت یا تولید بنزین امکانپذیر نیست و نیازمند توجه همزمان به الگوی مصرف و وضعیت ناوگان حملونقل است.
کیفیت سوخت تنها یکی از حلقههای زنجیره آلودگی هواست؛ زنجیرهای که افزایش مصرف بنزین، فرسودگی ناوگان و خودروهای پرمصرف نیز در آن نقش دارند و به گفته مسوولان محیط زیست، بدون توجه همزمان به این عوامل، بهبود کیفیت سوخت بهتنهایی نمیتواند مسئله آلودگی هوا را حل کند.
پایشهای انجامشده از سوی دستگاههای متولی نشان میدهد بنزین توزیعی در کلانشهرها عمدتاً مطابق استاندارد یورو۴ است اما در کنار کیفیت سوخت، موضوعاتی مانند عدد اکتان، میزان مصرف و فرسودگی ناوگان حملونقل همچنان نیازمند توجه و پیگیری است.
در همین راستا، احمد طاهری – رئیس مرکز ملی هوا و تغییر اقلیم سازمان حفاظت محیط زیست – با تأکید بر ضرورت تغییر رویکرد از افزایش تولید و تأمین بنزین به سمت کاهش مصرف گفت: اصلاح ناوگان، توسعه حملونقل عمومی و اجرای طرحهای بهینهسازی میتواند همزمان به کاهش مصرف سوخت و کنترل انتشار آلایندهها کمک کند.
ظرفیت تولید بنزین یورو۴ بهمراتب کمتر از میزان مصرف کشور است
وی اشاره به نقش کیفیت سوخت در آلودگی هوا به ایسنا گفت: بر اساس اعلام وزارت نفت، ظرفیت تولید بنزین یورو۴ بهمراتب کمتر از میزان مصرف کشور است و حتی با فرض تولید بنزین با تمام ظرفیت، این میزان پاسخگوی نیاز کشور نیست. با این حال، تمرکز ما بر توزیع سوخت استاندارد در کلانشهرها بوده است.
رئیس مرکز ملی هوا و تغییر اقلیم سازمان حفاظت محیط زیست افزود: سال گذشته در یک بازه زمانی که افزایش آلودگی هوا را در تهران شاهد بودیم، سازمان حفاظت محیط زیست گزارشی از وضعیت سوخت توزیعی در تهران و صنایع و نیروگاههای مجاور آن منتشر کرد.
به گفته وی بر اساس پایشهای انجامشده، بنزین توزیعی در کلانشهرها عمدتاً مطابق استاندارد یورو۴ بوده است البته پس از وقوع جنگ تحمیلی و از دست رفتن بخشی از ظرفیت ذخیرهسازی، ممکن است این شرایط تا حدودی تحت تأثیر قرار گرفته باشد اما تا پیش از جنگ، در تهران عمدتاً سوخت یورو۴ توزیع میشد.
طاهری با بیان اینکه پایش کیفیت سوخت توسط سازمان حفاظت محیط زیست و سازمان ملی استاندارد بهصورت دورهای انجام میشود، گفت: نتایج این پایشها در سطوح بالای کشور از جمله کارگروه ملی کاهش آلودگی هوا، هیئت دولت و نهادهای نظارتی مورد استناد و پیگیری قرار میگیرد.
وی تأکید کرد: با این حال، نباید تمرکز را صرفاً بر بنزین گذاشت چراکه سایر حاملهای انرژی از جمله نفتگاز و نفتکوره نیز در کیفیت هوا نقش دارند.
نظارت سازمان محیط زیست روی بنزین پتروشیمی
طاهری درباره موضوع استفاده از بنزین پتروشیمی و تغییر رویکرد نسبت به این مسئله نیز گفت: در حال حاضر کیفیت سوخت بهصورت مستمر از سوی سازمان ملی استاندارد و سازمان حفاظت محیط زیست پایش میشود. در مورد پارامترهایی مانند گوگرد نیز در بسیاری از شهرها توانستهایم وضعیت بنزین را تا حد قابلملاحظهای بهبود دهیم.
وی ادامه داد: در مورد نفتگاز مورد استفاده ناوگان حملونقل نیز شرایط به همین شکل است و یکی از مواردی که همچنان بهصورت جدی در حال پیگیری آن هستیم، موضوع ترکیب بنزین با برخی فرآوردههای دیگر است.
ماجرای ترکیب بنزین با متانول چه بود؟
رئیس مرکز ملی هوا و تغییر اقلیم سازمان حفاظت محیط زیست با اشاره به مطرح شدن موضوع ترکیب بنزین با متانول نیز گفت: یکی از پارامترهایی که اکنون بهطور جدی مورد توجه و پیگیری سازمان قرار دارد، عدد اکتان است. عدد اکتان بنزین توزیعی در کشور در همه موارد مطابق استاندارد نیست و این موضوع نیازمند پایش و پیگیری جدی است.
طاهری در ادامه با اشاره به تأثیر عدد اکتان بر احتراق گفت: پایین بودن عدد اکتان میتواند موجب کاهش کیفیت احتراق و در نتیجه افزایش انتشار آلایندهها شود اما در موضوع بنزین لازم است دولت و حاکمیت فراتر از جزئیات کیفیت بنزین به مسئله نگاه کنند.
وی افزود: باید پرسید چرا مصرف بنزین در کشور با این شیب زیاد در حال افزایش است؟ بخشی از این مسئله به خودروهایی بازمیگردد که تولید میکنیم و حداقل دو برابر استانداردهای بینالمللی سوخت مصرف میکنند.
۲۰ میلیون خودروی فرسوده در جاده آلودگی
رئیس مرکز ملی هوا و تغییر اقلیم سازمان حفاظت محیط زیست ادامه داد: در حال حاضر بیش از ۲۰ میلیون دستگاه ناوگان فرسوده در کشور داریم که این خودروها نیز حداقل دو برابر ناوگان مشابه خود سوخت مصرف میکنند اما از چرخه خارج نمیشوند و بسیاری از محدودیتهای قانونی که برای آنها در نظر گرفته شده، اجرا نمیشود.
اسنپ و تپسی؛ یک ظرفیت بزرگ برای کاهش مصرف
طاهری با اشاره به ناوگان پرتردد شهری اظهار کرد: در ناوگانهایی مانند تاکسیها و خودروهای فعال در پلتفرمهایی مانند اسنپ و تپسی نیز شرایط و الزامات ویژهای برای کاهش مصرف سوخت و نوسازی ناوگان در نظر گرفته نشده است و همچنان بخشی از این ناوگان با خودروهای فرسوده و پرمصرف فعالیت میکنند که متناسب با مصرف بالاتر، آلودگی بیشتری نیز تولید میکنند.
وی با اشاره به وضعیت حملونقل عمومی در تهران گفت: در شهری مانند تهران با وجود اینکه مردم تمایل زیادی به استفاده از حملونقل عمومی دارند، ظرفیت این بخش همچنان متناسب با نیاز شهروندان نیست. مجموعه این عوامل باعث میشود نیاز کشور به مصرف بنزین ناگزیر افزایش پیدا کند.
رئیس مرکز ملی هوا و تغییر اقلیم سازمان حفاظت محیط زیست افزود: افزایش مصرف بنزین در نهایت تأمینکننده این سوخت را با فشار بیشتری مواجه میکند و باعث میشود برای تأمین نیاز کشور به روشهای مختلف متوسل شود.
طاهری تأکید کرد: به نظر من رویکرد بهینهتر این است که به جای تمرکز صرف بر افزایش تولید و تأمین بنزین، بهطور جدی به سمت کاهش مصرف برویم. وقتی میزان مصرف را کاهش دهیم، هم فشار بر تولید و تأمین سوخت کمتر میشود و هم میتوانیم بخش قابل توجهی از انتشار آلایندههای ناشی از مصرف سوخت را کنترل کنیم.
رئیس مرکز ملی هوا و تغییر اقلیم سازمان حفاظت محیط زیست با تأکید بر ضرورت کاهش مصرف بنزین گفت: هرچه نیاز به بنزین افزایش پیدا کند و تولید بنزین نیز با شیب بیشتری افزایش یابد، بهطور قطع کیفیت سوخت نیز تحت تأثیر قرار میگیرد بنابراین اگر بتوانیم میزان مصرف بنزین را کاهش دهیم، آثار بسیار بهتری خواهیم دید تا اینکه با نیاز فعلی کشور صرفاً به دنبال افزایش کیفیت سوخت باشیم.
وی افزود: بهعنوان نمونه، یکی از پلتفرمهای حملونقل مسافر در تهران را بررسی و بخشی از ناوگان آن را بهعنوان ناوگان «پرپیمایش» تعریف کردیم. این خودروها روزانه حدود ۱۱۰ تا ۱۲۰ کیلومتر پیمایش دارند و افرادی از آنها استفاده میکنند که فعالیت در این پلتفرم شغل اصلیشان است.
رئیس مرکز ملی هوا و تغییر اقلیم سازمان حفاظت محیط زیست ادامه داد: در تهران حدود ۵۴۰ هزار کاربر در این پلتفرم وجود دارد که نزدیک به ۴۰ هزار نفر از آنان جزو افراد پرپیمایش هستند. این گروه بخش قابلتوجهی از مصرف سوخت در شهر تهران را به خود اختصاص میدهند.
طاهری اضافه کرد: اگر بتوانیم با استفاده از سازوکارهایی مانند گواهی صرفهجویی، بخشی از این ناوگان را به خودروهای برقی یا هیبریدی تبدیل کنیم، اثربخشی آن میتواند چندین برابر اقدامات مشابه در ناوگان خودروهای شخصی باشد.
وی افزود: این طرح از چند جهت یک طرح برد-برد است؛ راننده میتواند با حمایت دولت و از محل گواهی صرفهجویی، خودروی فرسوده خود را با یک خودروی برقی روزآمد جایگزین کند، شهروندان از خدمات حملونقل باکیفیتتر استفاده میکنند و دولت نیز با کاهش مصرف سوخت، کاهش ناترازی سوخت، کاهش نیاز به واردات و در نتیجه کاهش خروج ارز از کشور مواجه خواهد شد.
۱۶ هزار کامیون بالای ۵۰ سال همچنان در چرخه تردد
طاهری با بیان اینکه همین رویکرد درباره موتورسیکلتها و ناوگان سنگین نیز قابل اجراست، گفت: طرحی با محوریت سازمان حفاظت محیط زیست در مورد کامیونها و کشندهها تهیه شد که ماه گذشته در دولت به تصویب رسید. بر اساس این طرح، موضوع کامیونکشندههای بالای ۲۰ تن و با سن بیش از ۵۰ سال مورد توجه قرار گرفته است.
وی ادامه داد: در حال حاضر بیش از ۱۶ هزار کامیون و کشنده بالای ۵۰ سال در کشور تردد میکنند که عملاً بدون محدودیت جدی به فعالیت خود ادامه میدهند، سیستم کنترل آلایندگی مناسبی ندارند و مصرف سوخت آنها نیز بسیار بالاست.
رئیس مرکز ملی هوا و تغییر اقلیم سازمان حفاظت محیط زیست تأکید کرد: منطقی نیست این ناوگان را بدون هیچ محدودیت و جایگزینی در چرخه فعالیت نگه داریم، اجازه دهیم مصرف سوخت بهشدت افزایش پیدا کند و بعد به دنبال افزایش کیفیت سوخت باشیم. این یک چرخه باطل است؛ هر روز مصرف سوخت افزایش پیدا میکند، نیاز به مصرف نفت در پالایشگاهها بیشتر میشود و در نهایت با افزایش مصرف یک ثروت ملی مواجه خواهیم بود.
وی تصریح کرد: به نظر من در شرایط فعلی، اجرای طرحهای بهینهسازی با هدف کاهش مصرف سوخت اهمیت بیشتری از این دارد که صرفاً بخواهیم شیب مصرف را ادامه دهیم و همزمان به دنبال افزایش کیفیت سوخت و ارتقای عدد اکتان باشیم.
عدد اکتان بنزین در برخی شهرها پایینتر از استاندارد است
طاهری در پایان درباره وضعیت عدد اکتان بنزین نیز گفت: طبق استاندارد، عدد اکتان بنزین باید ۹۱ باشد، اما در نمونهبرداریهای انجامشده توسط سازمان ملی استاندارد، در برخی نمونهها عدد اکتان پایینتر از این میزان بوده است. البته وضعیت در شهرهای مختلف متفاوت است. در تهران اعداد ۹۰ و ۹۱ نیز مشاهده شده اما در برخی شهرهای دیگر اعداد ۸۸ و ۸۹ نیز ثبت شده است.
