روز جهانی غذا ۲۰۲۶: ۲۳ حقیقت تکان‌دهنده درباره ضایعات مواد غذایی
شهره صدری – ابعاد ضایعات جهانی مواد غذایی خیره‌کننده است؛ بحرانی پنهان که سالانه تریلیون‌ها دلار برای جهان هزینه در پی دارد و در عین حال، محرک اضطراب اقلیمی است. وبسایت کره زمین به مناسبت روز جهانی غذا، ۲۳ حقیقت حیاتی را گردآوری کرده است که هزینه‌های پنهان فرهنگ دورریز ما را آشکار می‌سازد و بر این نکته تأکید می‌کند که چرا مقابله با ضایعات مواد غذایی برای آینده‌ای پایدار امری ضروری است.
۱. هر سال، حدود ۲۵ تا ۳۰ درصد از کل غذای تولید شده در سراسر جهان — یعنی چیزی در حدود ۱.۶ میلیارد تن — هدر می‌رود. به گفته سازمان ملل، این میزان معادل یک میلیارد وعده غذایی در روز است.
۲. از کل غذای هدر رفته در سال ۲۰۲۲ — حدود ۱.۰۵ میلیارد تن — خانوارها با ۶۳۱ میلیون تن (۶۰ درصد)، بخش خدمات غذایی با ۲۹۰ میلیون تن و بخش خرده‌فروشی با ۱۳۱ میلیون تن مسئول آن بوده‌حساب آمده‌اند.
۳. خانوارها روزانه بیش از ۱ میلیارد وعده غذایی از مواد غذایی قابل خوردن را هدر می‌دهند. این مقدار تقریباً معادل ۱.۳ وعده غذایی در هر روز برای هر فردی در جهان است که با گرسنگی دست‌وپنجه نرم می‌کند.
۴. در سال ۲۰۱۹، ایالات متحده ۶۶ میلیون تن غذای هدررفته در بخش‌های خرده‌فروشی مواد غذایی، خدمات غذایی و منازل تولید کرد. این رقم تقریباً معادل ۴۰ درصد از کل عرضه مواد غذایی این کشور است. حدود ۶۰ درصد از این ضایعات به محل‌های دفن زباله فرستاده شد.
۵. کشاورزی مصرف‌کننده عمده آب است و تقریباً ۹۲ درصد از ردپای آب در جهان را به خود اختصاص می‌دهد. آمارهای سازمان ملل نشان می‌دهد که آب مصرف‌شده برای تولید غذای دورریخته‌شده، ۲۴ درصد از کل حجم آب مصرف‌شده برای تولید را تشکیل داده است.
۶. با در نظر گرفتن تمامی منابع استفاده‌شده برای پرورش مواد غذایی، دانشمندان محاسبه کرده‌اند که ضایعات مواد غذایی در ایالات متحده تا ۲۱ درصد از آب شیرین، ۱۹ درصد از کود، ۱۸ درصد از زمین‌های زراعی و ۲۱ درصد از حجم محل‌های دفن زباله را مصرف می‌کند.
۷. غذایی که در حال حاضر در اروپا هدر می‌رود می‌تواند ۲۰۰ میلیون نفر، در آمریکای لاتین ۳۰۰ میلیون نفر و در آفریقا ۳۰۰ میلیون نفر را سیر کند.
۸. کشورهای توسعه‌یافته و در حال توسعه هر سال تقریباً مقدار مشابهی غذا، یعنی به ترتیب ۶۷۰ و ۶۳۰ میلیون تن، را هدر می‌دهند یا از دست می‌دهند.
۹. کشورهای پر درآمد، با درآمد متوسط به بالا و با درآمد متوسط به پایین در سطوح میانگین مشاهده‌شده ضایعات مواد غذایی خانوار، تنها به اندازه ۷ کیلوگرم به ازای هر نفر در سال با یکدیگر اختلاف دارند.
۱۰. با تفکیک بر اساس گروه‌های غذایی، تلفات و ضایعات سالانه برای غلات حدود ۳۰ درصد، برای ریشه‌ها و غده‌جات و میوه‌ها و سبزیجات ۴۰ تا ۵۰ درصد، برای دانه‌های روغنی و گوشت و لبنیات ۲۰ درصد و برای ماهی ۳۵ درصد است.
۱۱. در حالی که تخمین زده می‌شود ۷۳۵ میلیون نفر در سراسر جهان گرسنه هستند، تلفات و ضایعات مواد غذایی ۸ تا ۱۰ درصد از انتشار جهانی گازهای گلخانه‌ای را تولید می‌کنند — که تقریباً پنج برابر کل انتشار بخش هوانوردی است. اگر تلفات مواد غذایی یک کشور بود، پس از چین و ایالات متحده، سومین منتشرکننده بزرگ گازهای گلخانه‌ای به شمار می‌رفت.
۱۲. برای تأمین نیازهای غذایی جهانی، تولید مواد غذایی تا سال ۲۰۵۰ باید ۷۰ درصد نسبت به سطوح امروزی افزایش یابد. تولید سالانه غلات باید از ۲.۱ میلیارد تن کنونی به حدود ۳ میلیارد تن برسد و تولید سالانه گوشت باید بیش از ۲۰۰ میلیون تن افزایش یابد تا به ۴۷۰ میلیون تن برسد.
۱۳. تلفات مواد غذایی به معنای از دست رفتن درآمد کشاورزان و بالاتر رفتن قیمت‌ها برای مصرف‌کنندگان است و این امر انگیزه‌ای اقتصادی برای کاهش ضایعات مواد غذایی به ما می‌دهد.
۱۴. در مقیاس جهانی، مساحتی بزرگ‌تر از چین و ۲۵ درصد از منابع آب شیرین جهان برای پرورش غذایی مصرف می‌شوند که هرگز خورده نمی‌شود.
۱۵. در چین، سالانه بیش از ۳۵ میلیون تن غذا — معادل حدود ۶ درصد از کل تولید مواد غذایی این کشور — تلف شده یا به ضایعات تبدیل می‌شود. تلفات مواد غذایی عمدتاً در رستوران‌ها و خانوارها رخ می‌دهد، زیرا فرهنگ چینی به گونه‌ای است که میزبانان به جای سفارش غذای کمتر، برای نشان دادن مهمان‌نوازی به مهمانان خود غذای بیشتری سفارش می‌دهند.
۱۶. هدف‌های توسعه پایدار سازمان ملل متحد به دنبال آنند که ضایعات غذایی جهانی سرانه را در سطح خرده‌فروشی و مصرف‌کننده به نصف برسانند و تلفات مواد غذایی در امتداد زنجیره‌های تولید و عرضه، از جمله تلفات پس از برداشت را کاهش دهند.
۱۷. تخفیف‌ها و حراج‌های فروشگاه‌های زنجیره‌ای ممکن است به ضایعات غذایی بیشتر منجر شود؛ اگر فکر کنیم در قبال پول خود مقدار بیشتری دریافت می‌کنیم، ممکن است غذای بیشتری را که لزوماً به آن نیازی نداریم خریداری کنیم.
۱۸. بر اساس نظرسنجی انجام‌شده توسط “به غذا احترام بگذارید” ۶۳ درصد از مردم تفاوت بین تاریخ‌های «مصرف تا» و «بهترین زمان مصرف» را نمی‌دانند. مواد غذایی دارای تاریخ «مصرف تا» فسادپذیرند و باید پیش از تاریخ مشخص‌شده مصرف شوند. مواد غذایی دارای تاریخ «بهترین زمان مصرف» را می‌توان پس از تاریخ مقرر نیز خورد، اما کیفیت آن‌ها به بهترین شکل نخواهد بود.
۱۹. در سطح خرده‌فروشی، مقادیر زیادی از غذا به دلیل تأکید بر ظاهر آن‌ها هدر می‌رود؛ نیمی از کل محصولات کشاورزی در ایالات متحده به این دلیل دور ریخته می‌شوند که «زشت‌تر» از آن هستند که بتوان آن‌ها را خورد؛ این مقدار بالغ بر ۶۰ میلیون تن میوه و سبزیجات است.
۲۰. در اروپا، ۴۰ تا ۶۰ درصد از ماهی‌های صید شده دور انداخته می‌شوند زیرا با استانداردهای کیفی سوپرمارکت‌ها مطابقت ندارند.
۲۱. در ایالات متحده، ضایعات آلی بزرگ‌ترین منبع انتشار گاز متان هستند؛ گازی گلخانه‌ای که قدرت گرمایشی آن ۸۰ برابر دی‌اکسید کربن است.
۲۲. روندهای نوظهور اینترنتی مانند «موکبانگ» که در آن چهره‌ها و افراد تأثیرگذار رسانه‌های اجتماعی ویدئوهای زنده از پرخوری‌های خود را پخش می‌کنند، به ضایعات بیش از حد مواد غذایی منجر می‌شوند.
۲۳. یکی از سازگارترین روش‌ها با محیط زیست برای مدیریت ضایعات غذایی شخصی، کمپوست کردن است؛ فرآیندی در مقیاس متوسط تا بزرگ که مستلزم فضای باز، سازه‌های چوبی بزرگ برای کمپوست و رسیدگی منظم است.
