عراقچی: دستورکار نشست فردای عمان، مسیر دریایی جدید در تنگه هرمز است
او توضیح داد: دستور کار اصلی و در واقع تنها دستور کار این نشست، به مسیر دریایی جدید در تنگه هرمز اختصاص دارد. همانطور که مستحضرید، توافقی میان جمهوری اسلامی ایران و سلطنت عمان در خصوص ایجاد این مسیر جدید حاصل شده است؛ نقشههای مربوطه تهیه و پیشنویس بیانیه مشترک نیز تدوین گردیده است. هدف از برگزاری این جلسه، تشریح جزئیات توافق، نقشههای مرتبط و بیانیه مشترک برای کشورهای شرکتکننده است تا این اسناد در نهایت جهت ثبت در چارچوب سازوکارهای مقرر، به سازمان بینالمللی دریانوردی (IMO) ارائه شوند.
وی افزود: بنابراین، دستور کار این نشست دقیق و روشن است و هیچ موضوع دیگری نباید به عنوان دستور کار رسمی آن تعیین شود. طبیعتاً، این نخستین باری است که چنین گفتگوهایی در این قالب میان کشورهای حوزه خلیج فارس برگزار میشود. از این منظر، امید میرود که در صورت وجود اراده سیاسی این مذاکرات بتواند راه را برای رایزنیهای آتی پیرامون سایر مسائل مورد علاقه ملتهای منطقه هموار سازد یا زمینه آن را فراهم آورد؛ با این حال، باید تأکید کنم که این موضوع، هدف یا دستور کار فعلی نشست نیست. دستور کار این نشست صرفاً و بهطور مشخص بر مسئله ترتیبات جدید دریایی در تنگه هرمز متمرکز است.
عراقچی بیان کرد: ایران عمیقاً بر این باور است که کشورهای منطقه خود مسئول امنیت و ثبات خویش هستند؛ از این رو، طبیعی است که آنها پیرامون مسائل و چالشهای منطقهای به گفتگو و رایزنی بپردازند. ما سالهاست که بر گفتگو، اعتمادسازی و همکاری میان کشورهای منطقه تأکید ورزیدهایم. ما معتقدیم امنیت پایدار زمانی حاصل میشود که این کشورها، بدون دخالت یا مداخلات مخرب بازیگران فرامنطقهای، پیرامون مسائل مشترک به تفاهم برسند.
وزیر امور خارجه ایران گفت: بدیهی است که هدف از این نشست، ایجاد یک سازوکار امنیتی جدید برای منطقه نیست و چنین موضوعی نیز در دستور کار قرار ندارد. با این حال، گرد هم آمدن کشورهای منطقه در این سطح و بر سر یک میز برای نخستین بار و گفتگو پیرامون موضوعی مشخص در حوزه امنیت دریایی رویدادی حائز اهمیت است که میتوان آن را اقدامی در جهت اعتمادسازی تلقی کرد. امیدواریم تداوم این مسیر، زمینه را برای گفتگو و همکاریهای آتی پیرامون سایر مسائل فراهم آورد. ما بر این باوریم که امور منطقه باید صرفاً توسط خودِ کشورهای منطقه مدیریت شود؛ چرا که هرچه گفتگو و همکاری میان همسایگان بیشتر باشد، طبیعتاً مجال کمتری برای مداخلات و ترتیبات تحمیلشده از خارج از منطقه باقی خواهد ماند.
او ادامه داد: باید میان این دو موضوع تمایز قائل شد. این نشست نه برای بحث درباره پرونده یمن و نه برای حلوفصل اختلافات میان کشورهای منطقه برگزار میشود. همانطور که اشاره کردم، دستور کار مشخص این جلسه بر ترتیبات جدید دریایی در تنگه هرمز و آگاهسازی طرفها نسبت به توافقنامه و اسناد مربوطه متمرکز است. با این حال، نفسِ برگزاری این گفتگو در شرایط کنونی منطقه، خود حائز اهمیت است. امروزه ما با مجموعهای از بحرانها و تنشهای بههمپیوسته در منطقه روبرو هستیم و تجربه سالهای اخیر نشان داده است که این مسائل از طریق تقابل، اعمال فشار یا دخالت بازیگران فرامنطقهای قابل حل نیستند. افزایش گفتگو میان کشورهای منطقه به درک متقابل بهتر از دغدغهها، نگرانیها و منافع یکدیگر میانجامد؛ فرآیندی که میتواند به کاهش سوءتفاهمها و مدیریت تنشها کمک کند.
وی افزود: در خصوص یمن، موضع جمهوری اسلامی ایران روشن است. ما بر این باوریم که مسئله یمن راهحل نظامی ندارد و آینده این کشور باید توسط خودِ یمنیها و از طریق گفتگو و یک فرآیند سیاسی فراگیر تعیین شود.
عراقچی توضیح داد: در خصوص ماهیت این تفاهم، باید از همان ابتدا نکتهای را روشن کنم: این توافق به هیچوجه به معنای بازگشایی تنگه هرمز نیست. در واقع، تفاهم میان ایران و عمان چارچوب و ترتیبات ناظر بر تردد دریایی را تعیین میکند که در صورت فراهم شدن شرایط برای بازگشایی تنگه، اجرایی خواهد شد. بر اساس تفاهم نهاییشده میان ایران و عمان، جزئیات و مشخصات مسیرهای جدید ورود و خروج از طریق تنگه هرمز تعیین شده است.
وی ادامه داد: تهران بارها اعلام کرده است همانطور که خودتان نیز اشاره کردید که توافق با عمان به معنای بازگشایی تنگه هرمز نیست و در عوض، این موضوع را به تحقق شرایطی خاص منوط کرده است. آیا میتوانید این شرایط را دقیقاً مشخص کنید و بگویید چنین توافقی تا چه حد میتواند زمینه را برای برآورده شدن آن شرایط و ازسرگیری مذاکرات با ایالات متحده هموار سازد؟
عراقچی گفت: برای پاسخگویی با شفافیت کامل باید گفت: شرط ایران برای بازگشایی تنگه هرمز مسئلهای پیچیده نیست و شامل فهرست جدیدی از مطالبات هم نمیشود؛ بلکه صرفاً مستلزم آن است که ایالات متحده به تعهداتی بازگردد که در «تفاهمنامه اسلامآباد» پذیرفته و امضا کرده بود.
او ادامه داد: در صورت اجرای این اقدامات، وضعیت در تنگه هرمز به حالت عادی بازخواهد گشت. جمهوری اسلامی ایران به تعهد خود مبنی بر تضمین ایمنی کشتیرانی در تنگه هرمز پایبند است؛ با این حال، اقدامات تجاوزکارانه و مداخلات غیرقانونی ایالات متحده از جمله محاصره دریایی و جنگ اقتصادی عوامل اصلی فقدان امنیت کشتیرانی در این تنگه محسوب میشوند.
وی افزود: توافق حاصلشده میان ایران و عمان نیز باید در همین چارچوب نگریسته شود. این توافق، ترتیبات و مسیرهای جدیدی را برای کشتیرانی در تنگه هرمز تعیین میکند، هرچند بهخودیخود به معنای بازگشایی مجدد تنگه نیست. چنانچه ایالات متحده به تعهدات مندرج در توافق اسلامآباد پایبند بماند، چارچوب کشتیرانیِ تدوینشده توسط ایران و عمان میتواند مبنایی برای ازسرگیری عادیِ عملیات حملونقل دریایی باشد.
