آرامش قبل از طوفان یا آغاز کاهش تنش
به گزارش فرارو، اگرچه طی ساعات اخیر از شدت درگیریهای مستقیم ایران و آمریکا کاسته شده، اما این سکوت لزوماً به معنای پایان بحران نیست. امیرعلی ابوالفتح، تحلیلگر مسائل آمریکا، از دو سناریوی کاملاً متفاوت سخن میگوید؛ از احتمال باز شدن مسیر کاهش تنش و مذاکرات پشتپرده تا سناریوی «آرامش قبل از طوفان» که میتواند به آغاز جنگی گستردهتر با ابعاد نظامی، انسانی و منطقهای منجر شود.
وضعیت را باید ساعتبهساعت رصد کرد
امیرعلی ابوالفتح درباره تنش ایران و آمریکا، وضعیت فعلی میدان و مسیر دیپلماسی گفت: «وضعیت فعلی بسیار سیال است و به جای بررسی روزانه، باید ساعتبهساعت بررسی کنیم که شرایط چگونه است.»وی افزود: «از یک سو، دونالد ترامپ مدام با ادبیات گوناگون در حال تهدید و خطونشان کشیدن است. در عین حال، پس از ۱۳ شب، از جمعه شب تا شنبه صبح، ۳ مرداد، هیچگونه حملهای علیه ایران انجام نشده یا دستکم سنتکام چنین چیزی گفته است.»این تحلیلگر مسائل آمریکا ادامه داد: «بنابراین، میتوان برداشتهای متفاوتی از وضع موجود داشت. از یک سو، میتوان حدس زد آمریکاییها به سمت کاهش تنش حرکت میکنند.»
وی افزود: «سناریوی دیگر میتواند این باشد که پیغاموپسغامهایی که در پشت صحنه در جریان است، در حال اثرگذاری است. هم ایران اعلام کرده که گفتوگوهایی در جریان است و هم آمریکاییها چنین چیزی گفتهاند.»ابوالفتح گفت: «با وجود اینکه از پشتپردهها بیخبریم، اما شاهد یک روند و الگو از سمت دونالد ترامپ هستیم که هر بار سطح تهدید را بیش از حد بالا میبرد و مانند شبی که از نابودی یک تمدن سخن گفت، ناگهان رفتار خود را تغییر میدهد.»وی ادامه داد: «در حال حاضر سطح تنش بسیار بالا رفته و صحبت از حمله به زیرساختهای ایران در ازای هر حمله به یک کشتی در خلیج فارس است. ایران نیز از چشم در برابر چشم و حمله به سربازان آمریکایی در برابر هر سرباز ایرانی سخن گفته است.»این تحلیلگر افزود: «بنابراین شاید بتوان گمانهزنی کرد که مانند ۱۹ فروردین، که ناگهان ورق برگشت، این بار نیز چنین اتفاقی رخ دهد.»
آرامش قبل از طوفان؟
این کارشناس مسائل آمریکا با اشاره به سناریوهای دیگر گفت: «یک سناریو نیز میتواند این باشد که آمریکاییها به خود تنفس دادهاند.»وی افزود: «با توجه به تحرکات تسلیحاتی، مهماتی و آرایش جنگی که آمریکاییها گرفتهاند، حضور هواپیماهایشان در منطقه و تجهیز بیمارستانهای آمریکا در آلمان، میتوان حدس زد وضعیت فعلی آرامش قبل از طوفان است و بهزودی شاهد حمله به کوههای اطراف نطنز نیز خواهیم بود.»ابوالفتح ادامه داد: «این حمله میتواند با بمب سنگرشکن یا بمب هستهای انجام شود. بنابراین، دوگانه کاهش تنش یا شدت گرفتن تنش بهصورت همزمان وجود دارد و نمیتوان پیشبینی دقیقی انجام داد.»
جنگی فراتر از ایران و آمریکا
وی درباره حمله یمن به آرامکو و اثر تحولات منطقه بر جنگ ایران و آمریکا گفت: «باید بپذیریم که هماکنون درگیر یک جنگ منطقهای گسترده هستیم. درست است که در ظاهر جنگ بین ایران و آمریکاست، اما کشورهای منطقهای زیادی نیز در این جنگ مشارکت دارند.»ابوالفتح افزود: «والاستریت ژورنال در گزارشی اشاره کرده که امارات و بحرین علیه ایران عملیات هوایی انجام دادهاند. همچنین برخی کمکها توسط ناتو انجام میشود و کمکهای لجستیکی و تدارکاتی کشورهای دیگر نیز برای آمریکا وجود دارد.»وی ادامه داد: «ایران نیز جبهه خود را در یمن، عراق و لبنان دارد. ورود هر یک از بازیگران جدید میتواند اثرگذار باشد.»
اگر جنگ سوم آغاز شود
این تحلیلگر مسائل بینالملل با اشاره به احتمال بسته شدن تنگه بابالمندب گفت: «اگر این تنگه بسته شود، شاهد یک جهش قیمتی خواهیم بود. عربستان نخواهد توانست نفت بفروشد و هزینهها بالا میرود.»وی افزود: «بالاخره محاسبه هزینههای جنگ و مدت زمان ادامه آن نیز مهم است. در دو هفته اخیر، آمریکاییها نشان دادهاند نمیخواهند مانند جنگهای قبلی، جنگ را بهشدت گسترش دهند، بلکه به شکلی محدود و کنترلشده حمله میکنند و ایران نیز به شکلی کنترلشده پاسخ میدهد.»
ابوالفتح گفت: «اما هر آن ممکن است ورق برگردد و ایران و آمریکا وارد جنگی بسیار شدید شوند.»
وی در توصیف مختصات احتمالی جنگ سوم افزود: «حدس من این است که اگر جنگ سوم شروع شود، به لحاظ کمی و کیفی از دو جنگ قبلی پرشدتتر است؛ یعنی میتواند هم زمان طولانیتر و هم ابعاد گستردهتری داشته باشد.»این تحلیلگر ادامه داد: «کیفیت جنگ نیز قابل تغییر است و میتواند شامل تجهیزات بزرگتر، عملیات زمینی و تلفات انسانی پرتعدادتری باشد. اما اگر جنگی کمشدت، مانند دو هفته اخیر، باشد، احتمالاً شاهد تغییر معناداری نخواهیم بود.»
وی در پایان گفت: «در حال حاضر طرفین در حال محک زدن یکدیگر و ارسال پیام هشدار هستند. به نظر میرسد همه این کلنجارها در میدان جنگ با این هدف است که در مذاکره امتیازات بهتری گرفته شود. ایران و آمریکا نمیجنگند که فقط بجنگند، بلکه میجنگند تا دست بالا را در پای میز مذاکره کسب کنند.»
