از جاستین بیبر تا بیتیاس در فینال جام جهانی
گروه فرهنگ وهنر: اجرای بین دو نیمه فینال جام جهانی ۲۰۲۶ که برای نخستین بار در تاریخ این رقابتها برگزار شد، با وجود گردهم آوردن بزرگترین ستارههای موسیقی جهان، نتوانست نظر همه منتقدان را جلب کند، بهطوری که برخی آن را نمایشی شلوغ، پراکنده و بیش از حد محتاطانه توصیف کردند.
به گزارش ایسنا، اجرای ستارگانی از جمله مدونا، جاستین بیبر، بیتیاس و شکیرا در بین دو نیمه نهایی جام جهانی فوتبال، نخستین نمایش موسیقی بین دو نیمه در ۹۶ سال تاریخ جام جهانی فوتبال بود، به گونهای که فیفا برای این مراسم، حتی قوانین خود را تغییر داد و اجازه داد زمان استراحت بین دو نیمه به جای ۱۵ دقیقه تا حدود ۳۰ دقیقه افزایش یابد؛ تصمیمی که با توجه به تعداد زیاد هنرمندان حاضر و زمان مورد نیاز برای آمادهسازی صحنه، کاملاً قابل درک به نظر میرسید.
در این برنامه حجم زیادی از اجراها و جلوههای نمایشی تنها در حدود ۱۱ دقیقه گنجانده شده بود. این امر باعث شد برنامه در برخی لحظات پرهیاهو، گاه آشفته و تحت تأثیر جابهجاییهای سریع میان اجراها قرار بگیرد، بهویژه تغییر ناگهانی فضا از اجرای پرانرژی BTS به اجرای عاری از هیجان جاستین بیبر که از نظر حالوهوای موسیقی کاملاً متفاوت بود. اگرچه که باتوجه به فهرست پرستارهای که کریس مارتین تدارک دیده بود، انتظار میرفت هیجان فضا بالا رود.
این فهرست پرشمار از چهرههای مشهور، بزرگترین نقطهضعف این اجرای کوتاه به نظر آمده است. آنقدر اتفاقات مختلف روی زمین مسابقه، که برای دقایقی با پوشش محافظ پوشانده شده بود، و همزمان روی صفحههای تلویزیون رخ داد که دنبال کردن همه آنها بدون احساس سردرگمی تقریباً غیرممکن بود. در نهایت نیز این اجرا، با وجود تلاش برای جلب رضایت همه مخاطبان، بنابر واکنشهایی که نشان داده شده است بیش از حد کلیشهای و احساساتی از آب درآمد؛ بهطوری که لحظه شاخص یا بهیادماندنی خاصی از میان اجراها برجسته نشد.
فضای حسابشده و مطابق با سلیقه عمومی برنامه بین دو نیمه، احتمالا همان چیزی بود که برگزارکنندگان به دنبال آن بودند.
جام جهانی امسال در آمریکای شمالی با حاشیههای کمتعدادی همراه نبود، از جنجالهای مهمی مانند لغو کارت قرمز فلارین بالوگان، مهاجم تیم ملی آمریکا، پس از تماس تلفنی دونالد ترامپ و محدودیتهای سختگیرانه مقامهای آمریکایی برای تیم ملی ایران گرفته تا ماجرای هواداران صرفهجویی که برای فرار از هزینه بالای حملونقل، مسیر نیویورک تا ورزشگاههای نیوجرسی را پیاده طی میکردند.
برای مخاطبان عادی شاید اینطور به نظر برسد که اجرای بین دو نیمهای که با شعار «جشن فوتبال، موسیقی و ارزشهای مشترک ما» تبلیغ شده بود، کمحاشیهترین بخش این تورنمنت باشد اما چون این نخستین اجرای بین دو نیمه در تاریخ جام جهانی بود و بسیاری معتقد بودند برگزاری آن در فاصله سنتی ۱۵ دقیقهای بین دو نیمه تقریباً غیرممکن است، از مدتها پیش با موجی از انتقاد و مخالفت روبهرو شده بود.
برنامهریزی برای سرگرمی در رویدادی با این ابعاد کار آسانی نیست. اگرچه برای بسیاری از مخاطبان آمریکایی، طبیعیترین نقطه مقایسه، اجرای بین دو نیمه سوپربول است که معمولاً تنها با حضور یک ابرستاره برگزار میشود، اما در جام جهانی ۴۸ تیم ملی حضور داشتند و پیشبینی میشد شمار بینندگان فینال در سراسر جهان به حدود دو میلیارد نفر برسد.
بنابراین، برخلاف مراسم افتتاحیه المپیک که ساعتها به طول میانجامد و عمدتاً فرهنگ کشور میزبان را به نمایش میگذارد، هرچند از هنرمندان بینالمللی نیز بهره میبرد، اجرای بین دو نیمه جام جهانی ۲۰۲۶ با چالشی تقریباً غیرمنطقی روبهرو بود؛ اینکه در ۱۱ دقیقه نماینده تمام موسیقی عامهپسند جهان باشد.
چنین رویکردی تا همین یکی دو دهه پیش که موسیقی پاپ غیرانگلیسیزبان همانند امروز جهانی نشده بود، تقریباً غیرقابل تصور بود؛ چراکه نمیشد تصور کرد مخاطبان گسترده آمریکایی با ترانههایی به زبانهایی غیر از انگلیسی همخوانی کنند.
امروز اما شرایط کاملاً متفاوت است. دو مورد از هفت هنرمند اصلی اخیر اجرای بین دو نیمه سوپر بول، دستکم بخشی از برنامه خود را به زبان اسپانیایی اجرا کردهاند؛ بد بانی در سال گذشته و پیش از او، در سال ۲۰۲۰، گروهی از ستارههای موسیقی لاتین به رهبری شکیرا و جنیفر لوپز.
در نتیجه، هیچگاه تا این اندازه امکانپذیر نبوده است که برگزارکنندگان هنرمندانی از ۶ قاره جهان را برای یک اجرا گرد هم بیاورند و مطمئن باشند که صدها میلیون بیننده در سراسر دنیا از تماشای آنها هیجانزده خواهند شد.
اما گرد هم آوردن این همه ستاره، با ساختن یک اجرای منسجم و معنادار در تنها ۱۱ دقیقه، دو موضوع کاملاً متفاوت است.
اجرای بین دو نیمه با حضور مدونا آغاز شد که با اجرای آهنگ مشهور «Music» شروعی امن و قابلقبول را رقم زد.
در ادامه حضور گوستاوو دودامل، رهبر ارکستر ونزوئلایی، برای هدایت مشترک ارکستر فیلارمونیک نیویورک، ارکستر سمفونیک سیمون بولیوار ونزوئلا، عروسکهای ماپت و البته بیژن مرتضوی در کنار نوازندگان فضا را تغییر داد.
حضور مرتضوی به عنوان یکی از نوازندگان در این اجرا موجب طرح پرسش از سمت برخی ایرانیها شد که چرا او اجرای ویژهتری را در این برنامه برعهده نداشته است. این درحالی است که خود او پیشتر توضیحاتی را در این باره ارائه داده و اعلام کرده بود که صرفا به عنوان یکی از نوازندگان به اجرای برنامه خواهد پرداخت.
اما بیتی. اس و شکیرا، طبق واکنشهای ثبت شده تا کنون، بهترین بخشهای این رویداد را رقم زدند؛ چراکه اجرای آنها با فضای پرشور و هیجان جام جهانی همخوانی داشت. در مقابل اما جاستین بیبر با اجرای تک نفره آهنگ “Hallelujah” تا حدی انرژی فضا را گرفت و عوض هیجانبخشی، این سوال را ایجاد کرد که اجرای تکنفره او چه بهرهای برای تماشاچیان به همراه داشت؟
با این حال، بیان مبهم و کلیِ آهنگی که بیبر اجرا کرد همراه با حس قدردانی، کاملاً با رویکرد غیرسیاسی و کلیِ این مراسم برای ترویج «امید و همدلی» همخوانی داشت.
در پایان، گروه کُر PS۲۲ Chorus از نیویورک به همراه عروسکهای ماپت و با اجرای قطعه جدید Coldplay با نام «We Dance»، برنامه را به شکلی دلنشین به پایان رساندند. البته در آن لحظه، افراد مختلفی روی زمین حضور داشتند و مدتی طول کشید تا مخاطبان، کریس مارتین و اعضای گروه کلدپلی را که در پسزمینه حضور داشتند، تشخیص دهند.
این اجرا با در نظر گرفتن هر دو گروه مخاطبان طراحی شده بود؛ هم بینندگان تلویزیونی و هم کسانی که هزاران دلار برای حضور در ورزشگاه پرداخت کرده بودند، هرچند استفاده از پوشش رنگارنگ زمین مسابقه، حالوهوایی کمی کلیشهای و حتی بنابر برخی دیدگاهها، مضحک به صحنه داده بود.
اما از منظر هنری، مشکل اصلی این بود که این اجرای بین دو نیمه آنقدر تلاش کرد همه چیز را در خود جای دهد که در نهایت حرف مشخصی برای گفتن نداشت. اگر آن را با اجرای بد بانی در سوپربول مقایسه کنیم، اجرایی که شخصی، ریشهدار در فرهنگ خود، دارای پیامهای سیاسی و در عین حال بسیار سرگرمکننده بود، نخستین اجرای بین دو نیمه فینال جام جهانی بیشتر شبیه یک آگهی تبلیغاتی برای نسخهای نامشخص به نظر میرسد؛ مجموعهای که صرفاً گلچینی از آهنگهای محبوب را کنار هم قرار میدهد، بیآنکه هویت یا روایت مشخصی داشته باشد.
البته چنین نتیجهای تا حد زیادی قابل پیشبینی بود؛ چرا که این برنامه قرار بود نماینده تمام جهان باشد و در عین حال هیچکس را ناراحت یا دلخور نکند.
