بازگشت شهرها به قبلاز جنگ چقدر طول میکشد؟
گروه جامعه: جنگ ۴۰روزه علیه ایران براساس سه اصل مرتبط با حقوق بینالمللی بشردوستانه، با دستکم ۱۳ نوع «جنایت جنگی» همراه بود. طبق گزارشی که مرکز تحقیقات مسکن و شهرسازی منتشر کرده، یکسری تاسیسات شهری با کاربرد دوگانه خدماتی آسیب دیدهاند که بازگشت برخی از آنها به شرایط طبیعی ممکن است حداقل ۱۰سال طول بکشد.
به گزارش روزنامه دنیای اقتصاد، اصول حقوق بشردوستانه بینالمللی به کرات در جنگ اسفند علیه ایران زیرپا گذاشته شد، مرکز تحقیقات مسکن و شهرسازی ایران «پیامدهای جنگ 40 روزه بر سیستم شهری ایران» را بررسی کرده و در گزارشی 69سند جنایت جنگی علیه کشور در این زمان را به شکل مستند ارائه کرده است. در این گزارش که خلاصهای از آن در ادامه آورده شده است، تاکید میشود که سه اصل بینالمللی در قواعد جنگی یعنی «تفکیک، تناسب و احتیاط» در حمله به اهداف نظامی ایران رعایت نشده است، با وجود این از آنجا که بسیاری از مفاهیم حقوق بشر قابل تفسیر است، بسیاری از این جنایتها توسط عاملان توجیه میشود.
اصول حقوق بشردوستانه بینالمللی قواعدی را برای جنگها وضع کردهاند تا از حقوق افرادی که در جنگ شرکت ندارند از جمله غیرنظامیان دفاع کنند؛ طرفین درگیر موظف هستند تا در تمامی عملیات نظامی، نهایت احتیاط را برای جلوگیری و به حداقل رساندن آسیب به غیرنظامیان و اماکن غیرنظامی بهعمل آورند. این قوانین با عنوان کنوانسیون ژنو آماده شده است. اصول حقوقبشر با 3اصل بنیادین ازجمله اصل تفکیک، اصل تناسب و اصل احتیاط، روشها و ابزارهای جنگ را محدود میکنند. کنوانسیون ژنو بهعنوان پراهمیتترین ماده حقوق بینالملل بشردوستانه با تاکید بر اصل تفکیک بهعنوان یکی از پایههای اساسی حقوق بشردوستانه، طرفین درگیر را ملزم میکند که همواره میان نظامیان و غیرنظامیان تمایز قائل شوند. مطابق ماده 17 کنوانسیون چهارم ژنو، حملات مستقیم علیه غیرنظامیان و اماکن مسکونی، جنایت جنگی محسوب میشود. مطابق اصل تناسب حتی اگر یک هدف نظامی قابل شناسایی باشد، اگر در حمله به آن تلفات جانی غیرنظامیان، آسیب به اموال غیرنظامی یا تخریب اماکن مسکونی در مقایسه با مزیت نظامی مشخص بیش از حد باشد، در زمره نقض حقوق بشردوستانه تلقی میشود.
مطابق اصل احتیاط نیز طرفین درگیر جنگ مسوولیت دارند که در تمام عملیات نظامی، نهایت احتیاط را برای جلوگیری و به حداقل رساندن آسیب به غیرنظامیان و اماکن غیرنظامی به عمل آورند. علاوه بر اصول کلی، اشیا و نهادهای خاص نیز از حمایتی مضاعف برخوردارند. در اساسنامه رم مصوب سال1998 آمده است که نقض عمده اصول شامل حمله به غیرنظامیان، اماکن مسکونی، مدارس، میراث فرهنگی، محیط زیست و… در مخاصمات بینالمللی و غیر بینالملل جنایت جنگی محسوب میشود و دیوان کیفری بینالمللی میتواند مرتکبان را محاکمه کند. اساسنامه رم اصل جبران خسارات وارده به غیرنظامیان و اموال آنها را به رسمیت میشناسد. این امر میتواند از طریق سازوکارهای ملی، بینالمللی یا تاسیس صندوقهای جبران خسارت محقق شود.
