نمایشگاهی که قرار نیست منطقی باشد
«جاکومتی در معبد دندور» ایده یا فلسفهای بسیار سبک و کمادعا دارد و به نظر میرسد دقیقا همین نکته، هدف اصلی نمایشگاه باشد.
«جاکومتی در معبد دندور» نام نمایشگاه جدیدی در موزه هنر «متروپولیتن» نیویورک است که از پیکرههای زنانه اثر «آلبرتو جاکومتی»(۱۹۰۱ تا ۱۹۶۶)، هنرمند مدرنیسم اگزیستانسیالیستی را درون و پیرامون یک معبد مصری باشکوه که از شاخصترین آثار این موزه است به نمایش گذاشته است.
عجیب نیست که درباره «جاکومتی در معبد دندور» احساسات و برداشتهایی بلاتکلیف داشته باشید، چون خود نمایشگاه هم تا حدی تابع یک ایده نصفه و نیمه است و به نظر میرسد دقیقا همین موضوع، مقصود اصلی آن باشد. این مهمترین نکته درباره این نمایشگاه است.
این مجسمهها خود بهتنهایی یک دستاورد مهم محسوب میشوند. بیشتر آنها از «بنیاد جاکومتی» به امانت گرفته شدهاند و جزو مشهورترین آثار او هستند و زمخت، لاغر، نحیف و در عین حال عجیب و غریباند. اما شیوه نمایش آنها عمدا فاقد هرگونه تشریفات متعارف است. نمایشگاه حالوهوایی سبک و بیتکلف دارد؛ انگار که با بیخیالی ارائه شده است.
تعدادی از این مجسمهها که از گچ و برنز ساخته شدهاند، در محوطه مقابل معبد در کنار یکدیگر چیده شدهاند. در این بین، یک مجسمه سیاهرنگ و بیسر که قدیمیترین اثر این مجموعه و متعلق به سال ۱۹۳۲ است، طوری در داخل معبد قرار گرفته است که گویی موجودی از مستندهای «بیگانگان باستانی» از دل تاریخ بیرون آمده تا با بازدیدکنندگان ملاقات کند.
در بالای دیوار پلکانیِ یکی از ضلعهای معبد نیز مجسمه لاغر و کشیده گربهای اثر «جاکومتی» قرار گرفته است. این اثر واقعا در بهترین موقعیت ممکن برای نمایش قرار نگرفته است؛ مگر اینکه هدفتان ایجاد حس غافلگیری باشد.
توضیح نمایشگاه به طور کوتاه و ساده این است که «جاکومتی» به شدت تحت تأثیر هنر مصر باستان بوده و همیشه آثارش را مرتبط با شکنندگی و انزوا دانستهاند. از طرفی هنر مصر باستان را نماد استحکام مطلق و حضور جاودانه تلقی کردهاند. بنابراین میتوان گفت این نمایشگاه جنبه متفاوتی از جاکومتی را آشکار میکند. با این حال، «جاکومتی در معبد دندور» در واقع نه حس شکنندگی را منتقل میکند و نه جاودانگی را؛ بلکه چیز سومی را به نمایش میگذارد.
انگار برگزارکنندگان در حال تجربه کردن و بازی با شیوه نمایش هنر مدرن هستند و این حس که «وقتی میتوانی، انجامش بده» را به مخاطب القا میکند. به عبارتی دیگر میتوان این نمایشگاه را اینطور تفسیر کرد که «جاکومتی در معبد دندور» نه از شکنندگی سخن میگوید و نه از جاودانگی، بلکه بازتابدهنده یک نگرش کاملا امروزی است که میتوان قواعد معمول را کنار گذاشت و صرفا بخاطر جذاب بودن یک ایده آن را اجرا کرد.
و وقتی پیام نمایشگاه همین باشد، بهتر است بیش از حد درباره آن فکر نکنیم.
در بخشی از مقاله مشهور «ژان ژنه» در سال ۱۹۵۷ با عنوان «کارگاه آلبرتو جاکومتی»، «ژنه» واقعا به هنر مصر باستان اشاره میکند و مجسمههای جاکومتی را با تندیس اوزیریس در موزه لوور مقایسه میکند.
این نمایشگاه عمدا میخواهد غیر رسمی و تقریبا محاورهای باشد. «جاکومتی در معبد دندور» در واقع از طرف موزه متروپولیتن میگوید: «چرا که نه؟»
نمایشگاه «جاکومتی در معبد دندور» تا ۸ سپتامبر در موزه هنر متروپولیتن ادامه دارد.
