حاشیههای فیلم علی شادمان و آناهیتا افشار
گروه فرهنگ و هنر: سایت برترینها نوشت: فیلم تهران کنارت که پس از یک توقف طولانی سرانجام به اکران رسید، حالا دوباره با حاشیهها و گمانهزنیهایی درباره توقیف مجدد روبهرو شده و در روزهای اخیر به یکی از بحثبرانگیزترین آثار سینمایی در توییتر تبدیل شده است. بخش زیادی از این جنجالها نه فقط به کیفیت سینمایی فیلم، بلکه به نوع نمایش روابط عاطفی، دیالوگها و فضای متفاوت آن در مقایسه با جریان رسمی سینمای ایران بازمیگردد؛ موضوعی که باعث شده کاربران شبکههای اجتماعی واکنشهای کاملاً متفاوت و گاه متضادی به آن نشان دهند.
برخی کاربران از فیلم دفاع کردهاند و معتقدند «تهران کنارت» تلاش کرده تصویری واقعیتر و امروزیتر از روابط نسل جوان ارائه دهد؛ تصویری که سالها در سینمای ایران یا حذف شده یا با احتیاط و سانسور نمایش داده میشد. در مقابل، گروهی از کاربران منتسب به جریانهای موسوم به ارزشی، از فضای آزادتر فیلم، نوع پوشش بازیگران و برخی دیالوگها انتقاد کردهاند و معتقدند فیلم از خطوط قرمز رایج سینمای رسمی عبور کرده است. همین دوگانه باعث شده فیلم، حتی فراتر از کیفیت هنریاش، به یک موضوع داغ فرهنگی و اجتماعی در فضای مجازی تبدیل شود.
در این میان، حسین معززینیا ، منتقد شناختهشده سینما که در کانادا زندگی میکند، از فیلم حمایت کرده و آن را تجربهای متفاوت در سینمای عاشقانه ایران دانسته است. اما در داخل ایران، برخی منتقدان نگاه بسیار سردتری به فیلم داشتهاند و معتقدند «تهران کنارت» بیش از اندازه به حالوهوا و موسیقی متکی است و در روایت و شخصیتپردازی ضعف جدی دارد.
بهناز اقبال در یادداشتی مفصل درباره فیلم نوشته است که «تهران کنارت» بیش از آنکه یک فیلم کامل سینمایی باشد، شبیه «اتودی دانشجویی و ناتمام» است؛ اثری که هرگز موفق نمیشود به لایههای عمیقتر شخصیتها نفوذ کند. او معتقد است رابطه عاشقانه محوری فیلم نه پیچیدگی روانی دارد، نه تعارض درونی و نه کششی که بتواند مخاطب را درگیر سرنوشت شخصیتها کند. به نوشته او، آدمهای داستان بیشتر شبیه سایههایی گذرا هستند تا انسانهایی با گذشته، انگیزه و جهانبینی مشخص.
اقبال همچنین نبود روایت منسجم را بزرگترین ضعف فیلم میداند و مینویسد داستان عملاً پیش نمیرود و بسیاری از صحنهها صرفاً کنار هم چیده شدهاند، بدون آنکه تنش، اوج یا تحول معناداری شکل بگیرد. او در بخش دیگری از یادداشتش نوشته که در بسیاری از لحظات این احساس ایجاد میشود که فیلم نه بر اساس فیلمنامه، بلکه بر اساس پلیلیست موسیقی شخصی کارگردان ساخته شده است؛ گویی ابتدا آهنگها انتخاب شدهاند و بعد تصاویری برای همراهی با آنها شکل گرفته است. به باور او، موسیقی به جای آنکه در خدمت روایت باشد، به ستون اصلی فیلم تبدیل شده و داستان را به حاشیه رانده است.
این منتقد همچنین از ضعف فیلم در زمینه زیباییشناسی بصری، قاببندی و میزانسن انتقاد کرده و نوشته است که تصاویر فیلم فاقد هویت مستقل سینمایی هستند. به اعتقاد او، دوربین اغلب صرفاً در حال ثبت لحظاتی پراکنده است و پشت انتخاب زاویهها و حرکت دوربین نگاه مشخصی دیده نمیشود. اقبال نتیجه نهایی را اثری «بیداستان، بیکشش و بیهویت بصری» توصیف میکند که بیشتر به یک تمرین خام فیلمسازی شباهت دارد تا فیلمی کامل و ماندگار.
با این حال، در شبکههای اجتماعی بسیاری از کاربران دقیقاً همین فضای متفاوت و روزمره فیلم را نقطه قوت آن دانستهاند. ریحانه، یکی از کاربران توییتر، نوشته است: «این فیلم چیز خیلی خاص و متفاوتی نبود ولی اگر میخواین یک روند مرحلهبهمرحله شیک و تر و تمیز از لاس زدن جالب بین دو نفر رو ببینید بهنظرم مناسبه.» او در ادامه با لحنی طنزآمیز اضافه کرده که تماشاگران مدام به اطراف نگاه میکردند تا مطمئن شوند هنوز در سالن سینما هستند.
کاربری با نام «تحلیلگر مینیمال» اما نگاه کاملاً متفاوتی دارد و «تهران کنارت» را یکی از بهترین درامهای عاشقانه سالهای اخیر سینمای ایران توصیف کرده است. او نوشته که روایت غیرخطی فیلم توانسته پس از نزدیک به دو دهه، دوباره اثری ارزشمند در ژانر عاشقانه خلق کند؛ اثری که هم از سوی مخاطبان عام و هم از سوی تندروها مورد حمله قرار گرفته است.
در مقابل، داوود طالبی نوشته است که بعد از فیلم «تصور» انتظارها از علی بهراد بسیار بالاتر رفته بود اما «تهران کنارت» به نظر او یک عقبگرد جدی است؛ فیلمی که نه روایت درگیرکنندهای دارد و نه فضاسازی ماندگاری خلق میکند. مرتضی، یکی دیگر از کاربران، هم نوشته است: «فیلم چیز خاصی برای گفتن نداشت. قصهای معمولی از رابطههای امروز بیسر و ته که مخصوص روح زمانه ماست.»
برخی واکنشها نیز به جزئیات اجتماعی مطرحشده در فیلم پرداختهاند. سارا، از کاربران توییتر، با اشاره به یکی از دیالوگهای فیلم درباره پریود شدن نوشته است: «تا همین دو سال پیش توی نایلون مشکی بهمون پد میفروختن.» جملهای که برای بسیاری از کاربران به نمادی از تغییر تدریجی برخی تابوها در سینمای ایران تبدیل شد؛ تغییراتی که حالا «تهران کنارت» را به یکی از جنجالیترین فیلمهای این روزهای فضای مجازی تبدیل کرده است.
