آخرین تحولات تنگه هرمز و تنش در خلیج فارس:

تحولات دیپلماتیک و مواضع سیاسی

✍داود اسدی-فعال رسانه ای
ایران نیز با ارسال نامه به شورای امنیت، استفاده آمریکا از خاک و حریم امارات برای حمله را افشا کرده است. علاوه بر این، سنا برای چندمین بار طرح محدود کردن اختیارات جنگی ترامپ را متوقف کرده و نشانه‌هایی از شکاف در ساختار داخلی دولت آمریکا-از جمله برکناری یک مقام نظامی-مشهود است.

در همین حال، برخی کشورهای منطقه و اروپا نیز واکنش نشان داده‌اند. عربستان پیشنهاد رژیم صهیونیستی برای مسیر جایگزین تنگه هرمز را رد کرده و رسانه‌های غربی نیز رفتار ترامپ در قبال ایران را «بلوف» یا غیرقابل اعتماد توصیف می‌کنند. حتی موضوعات غیرمرتبط مثل پیشنهاد حذف ایران از جام جهانی نیز وارد فضای تنش شده و نشان‌دهنده سایه سیاسی بحران بر حوزه‌های غیرنظامی و ورزشی است.

تحرکات نظامی و وضعیت میدانی
از نظر میدانی، گزارش‌ها نشان می‌دهد که آمریکا در حال آماده‌سازی عملیات جدیدی علیه ایران است و اسرائیل هیوم از احتمال آغاز حملاتی چندروزه در آینده نزدیک خبر می‌دهد.

همزمان ناوگروه «بوش» در مسیر رسیدن به خاورمیانه است و فرماندهی مرکزی آمریکا نیز اعلام کرده که به ۳۱ کشتی دستور بازگشت یا تغییر مسیر داده، موضوعی که نشان‌دهنده نوعی محاصره دریایی است. همچنین آمریکا اعلام کرده که ذخایر نفتی خارگ پر شده و برخی چاه‌ها بسته می‌شوند.

در این میان، تحولات غیرمترقبه نیز رخ داده؛ از جمله آتش‌سوزی ناوشکن «زوموالت» که چند نظامی آمریکایی را زخمی کرده است. از طرف ایران هم خبر از خنثی‌سازی یک عملیات اطلاعاتی مشترک منافقین و موساد و اجرای حکم یکی از عوامل آن رسیده که بیانگر فعالیت امنیتی شدید در دو طرف است. مجموع این موارد تصویری از تشدید سطح تنش‌های نظامی و امنیتی ارائه می‌دهد.

اثرات اقتصادی (نفت، انرژی، بازارها)
جنگ و تنش‌های منطقه‌ای فشار سنگینی بر اقتصاد انرژی جهان گذاشته‌اند. قیمت نفت برنت از ۱۰۵ دلار گذشته و نفت آمریکا نیز به بالای ۹۴ دلار رسیده که رکوردهای چندماهه محسوب می‌شوند.

اتحادیه اروپا اعلام کرده که این بحران تاکنون ۲۸ میلیارد دلار هزینه اضافی به بخش انرژی اروپا تحمیل کرده و فرانسه نیز از بار مالی حداقل ۶ میلیارد یورویی برای خود خبر داده است. این افزایش بی‌سابقه هزینه‌ها نشان‌دهنده آسیب‌پذیری شدید اقتصاد غرب در برابر تحولات خلیج فارس است.

در منطقه، بازارهای مالی امارات با سقوط تاریخی ۱۲۰ میلیارد دلاری مواجه شده‌اند و قیمت بنزین در اروپا و آلمان رکورد زده است.

همزمان، اسرائیل برای تأمین نیازهای جنگی قرارداد ۲۰۰ میلیون دلاری خرید مهمات منعقد کرده است. در مجموع، انرژی، بازارهای مالی، و هزینه‌های نظامی همگی تحت تأثیر مستقیم فضای جنگی قرار گرفته‌اند.

مسائل داخلی آمریکا و فشارهای سیاسی
در آمریکا، جنگ و هزینه‌های آن موضوعی بحث‌برانگیز شده است. برنی سندرز با انتقاد شدید از هزینه‌کرد دولت برای حمایت از یک «رهبر بی‌رحم» به جای ارائه خدمات درمانی به شهروندان، فضای انتقادی داخلی را تشدید کرده است. این نوع اظهارنظرها نشان می‌دهد که فشار افکار عمومی علیه سیاست‌های دولت رو به افزایش است.

چاک شومر رهبر اقلیت سنای آمریکا معتقد است ما باید فورا به این جنگ پایان دهیم، دونالد ترامپ هفته‌هاست که وعده‌های توخالی برای پایان دادن به جنگ خود می‌دهد.

از سوی دیگر، بحران تسلیحاتی آمریکا سبب شده ارسال سلاح به استونی متوقف شود. این تصمیم که توسط وزیر دفاع به اطلاع دولت استونی رسیده، نشان‌دهنده فشار شدید بر ذخایر نظامی آمریکا و اولویت دادن به نیازهای جنگی فعلی است.

حال باید دید در این میان، آیا نبرد دیپلماتیک با مشارکت کشورهایی چون چین، روسیه و اتحادیه منفعل اروپا می تواند بر منازعه نظامی خسارت بار برای انرژی و اقتصاد جهان ناشی از زیاده خواهی های یکجانبه ایالات متحده در منطقه اثر بگذارد یا همچنان شاهد تنش و جنگ افروزی دوباره غرب در حوزه سرزمین خلیج فارس باشیم.

سوم اردیبهشت ۱۴۰۵